Bugun...



Çuha Fabrikası Restore Edilecek
Tarih: 13-03-2018 11:57:23 + -


Kartepe sınırları içerisinde bulunan Çuhane Mühimmat Depo Komutanlığı içerisinde yer almakta olup Kartepe’nin Rahmiye Mahallesinde bulunmaktadır.

facebook-paylas
Tarih: 13-03-2018 11:57

Çuha Fabrikası Restore Edilecek

Çuha Fabrika-i Hümayun’un tanıtım toplantısı El Garden Otel’de gerçekleştirildi. Toplantıya; Kartepe Belediye Başkanı Hüseyin Üzülmez’in yanı sıra Vali Yardımcısı Osman Ekşi, İlçe Emniyet Müdürü Turan Aksoy, Garnizon Komutanı Ergin Sarıçiçek, Kartepe Kaymakamı Ayhan Durmuş, Proje tarih danışmanı Volkan Şenel, AK Parti Kartepe İlçe Başkanı Mustafa Kocaman, Ticaret İl Müdürü Veysi Uzunkaya katıldı. Projenin çalışmalarının 2019’da başlaması ve 100 milyon TL’ye mal olması bekleniyor.

 

"ÜZÜLMEZ; "BENİ ÇOK HEYECANLANDIRAN PROJE"
Toplantıda proje ile ilgili bilgi veren Kartepe Belediye Başkanı Hüseyin Üzülmez, “Beni çok heyecanlandıran bir proje. Cennet’ten bir köşe Kartepe’de hedeflerimiz içerisinde turizm çok önemli yer etmekteydi. Henüz çok genç bir ilçe olan Kartepe’yi büyütmek en büyük hedefimizdi. İlçemiz stratejik anlamda çok öne çıkan bir ilçe. Çuha Fabrikası da projesi çok önemli. Spor turizmi, kongre turizmi, doğa turizmi yapılıyor. Turizm kenti olabilmek adına en önemli sacayağı tarih turizminin tamamlanması kaldı. Bir tek bu eksikti. Hummalı bir çalışma var. Projemizin bütçesi ayrıldı. İhalemizi yapacağız. Anıtlar kurulundan onay geçtikten sonra uygulama projesi için tekrar komutanlığımızdan izin alacağız. 2019 Mart – Nisan ayı öncesi bu süreçler tamamlanmış olacak. Toplam 23 bin 700 metre karelik alan restore edilecek. Projenin yapım maliyeti 2 milyon 626 bin. Bu sadece çizim maliyeti. Proje tamamlandığında da 83 milyon 500 bin lira olarak düşünülüyor. Minimum 100 milyonluk bir yatırımı dünya turizmine kazandıracağız. Kocaeli’ye 580 bin civarında turist gelmiş bunun 300 bine yakını sadece Kartepe’ye gelmiş. Bu rakamlar bence yetersiz. Ben bu projelerimizin ardından en az 1 milyon turistin Kartepe’ye geleceğini düşünüyorum.

FABRİKANIN TARİHİ
Sultan Abdülmecid Tanzimat Fermanının hemen ardından 1839’da yayınladığı bir Hatt-ı Hümayûn ile İzmit’te bulunan dink hanenin bir çuha fabrikasına dönüştürülmesini emretmiştir. 1843 yılında yapımına başlanılan Çuha Fabrika-yı Hümayun 1844 yılında faaliyete geçmiştir. Çuha Fabrika-yı Hümayun, Hazineyi Hassa’ya ait olup Tanzimat döneminde girişilen sanayileşme programı çerçevesinde sultan yapısı olarak Kocaeli’de yapılan ilk fabrikadır.1844 yılında faaliyete geçen İzmit Çuha Fabrikası, bu dönemde kurulmuş diğer çuha fabrikalarından daha uzun ömürlü olmuş ve 1920 yılına kadar faaliyetlerini sürdürebilmiş, dolayısıyla milli mücadelenin ilk zamanlarında fabrika önemli hizmetler görmüştür.

 

Fabrikanın mimari güzelliği dönemin gazetelerinde yer bulmuş, öyle ki, yurtdışından gelenler fabrika binasını başta saray olarak telakki etmişlerdi. Avrupa inşaat tekniklerindeki en anlamlı yenilikleri ihtiva eden binası ve mevcutlar içerisindeki en iyileri olan makineleri ile fabrika kısa süre içinde Avrupa’nın en iyisine eşdeğer yünlü kumaş üretmeye başlamıştır. Birinci dünya savaşı sırasında çeşitli zorluklarla karşı karşıya gelen fabrika 1920 tarihinde İngilizler tarafından bombalanması ile çıkan yangın sonucunda da kapanmıştır.Günümüzde ise fabrika askeri alan içerisinde atıl bir şekilde kalmaktadır. Gerek Kocaeli’nin sanayi tarihi, gerek şehircilik gerekse mimari özellikleri açısından Kartepe açısından büyük önem arz etmektedir. Belediyemizin amacı geçmiş yıllara ait bu kültürel ve tarihi değerlere sahip yapıların rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlanarak gelecek nesillere aktarılmasını sağlamaktır. Kartepe Belediyesi olarak Çuha Fabrikası alanında gerçekleştireceğimiz bu projeyi önemsiyoruz ve “Sanayi Tarihinin Kalbi Kartepe Çuha Fabrika-yı Humayun” sloganı ile bu tarihi değerimizi Kartepe ve Kocaeli halkımızla buluşturuyoruz” ifadelerini kullandı.

 

KARTEPE ÇUHA FABRİKASININ TARİHÇESİ
Osmanlı döneminin önemli dokuma fabrikalarından biri olan Kartepe Çuha Fabrikası Tanzimat döneminde girişilen sanayileşme programı çerçevesinde ilk kurulan fabrikalardan biridir. Sultan Abdülmecid Tanzimat fermanının hemen ardından 1839’da yayınladığı bir Hatt-ı Hümayûn ile gerek askeriye için gerekli olan ve gerekse halkın kullandığı çuhanın ithal edildiğini ve bunun bedelinin dışarıya ödendiğini, gerekli çuhanın yerli olarak üretilmesi durumunda hem ödenen paranın memleket dâhilinde kalacağını ve hem de birçok kişiye iş yaratacağını belirterek İzmit’te bulunan dink hanenin bir çuha fabrikasına dönüştürülmesini emretmiştir.

 

ASKERİ FABRİKA OLARAK ÇALIŞTI
Bunun üzerine 1843’te Serasker Rıza Paşa’nın gayretleriyle çuha fabrikasının İzmit yakınında bulunan ve Hazine-i Hassa’ya ait olan ve Karakadılar adındaki yerdeki kiraz bahçesi üzerinde kurulmasına karar verilmiştir. Fabrikanın toplam maliyeti 40.075.220 kuruş olarak hesaplanmış ve bu tutar İzmit Sancağı gelirlerinden, Hazine-i Hassa’dan ve Maliye Hazinesi’nden karşılanmıştır. Fabrikanın yapımı Ohannes ve Boğos Dadyan kardeşler tarafından üstlenilmiş ve inşaat kısa sürede tamamlanarak 1844 yılında faaliyete girmiştir. Hazine-i Hassa’ya ait olan fabrika 1851’de Dâr-ı Şûrâ-yı Askeriye’ye devredilmiş ve bundan sonra bir askerî fabrika olarak çalışmıştır.

 

MAKİNELER YENİLENDİ
Sultan Abdülmecid 26 Mayıs 1844 tarihinde başlayan ve 17 gün süren İzmit, Bursa, Çanakkale, Midilli ve Gelibolu’ya gezi düzenlemiştir. Sultanın ilk durağı İzmit şehri olmuştur. İzmit’in doğusunda ve 1,5 saat mesafede Karakadılar mevkiinde inşa edilen çuha fabrikasına gidilmiştir. Sultan Abdülmecid, fabrikanın çok büyük, gayet sağlam ve güzel inşa edildiğini müşahede etmiştir. Fabrika ipliklerin eğirildiği “bükümhane”, ipliklerin boyandığı “boyahane” ve dokuma işleminin yapıldığı “dokumahane” olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Fabrikanın makine ve teçhizatı İngiltere’den satın alınmış ve bu iş için Barutçubaşı Ovanes 18 Haziran 1843’de Londra’ya gönderilmiştir. 1853’te yapağı ayırma makineleri alınmış, 1854’te Fransa’ya yeni makine siparişleri verilmiş ve genişletme için yeni bir bina yapılmasına karar verilmiştir.

 

“KALİTELİ KUMAŞLAR ÜRETİLMİŞTİR”
1870’de üretimi arttırmak için Fransa’ya yeni makine siparişleri verildiği gibi bu makineler için yeni bir bina yapılmıştır. 1910’da fabrikanın bütün makinelerinin yenilenmesine karar verilerek bu konuda Avrupa’ya siparişler verilmiş ve en son 1918’de Avusturya’dan bazı makineler alınmıştır. Fabrikadan Başiskele’ye uzanan bir dekovil hattının varlığı bilinmekle birlikte bunun ne zaman yapılmış olduğu konusunda bir bilgiye ulaşılamamıştır. Fabrikanın aletlerine özel önem gösterilmiş ve bozulan makinelerin hemen tamir edilmesi sağlanmıştır. Gerekli olan aletler, üretilen mamuller deniz yolu ile getirilmiş veya gönderilmiştir.1920 yılına kadar yoğun şekilde üretimin devam ettiği çuha fabrikasında askeriyenin ihtiyaç duyduğu mamullerin dışında kilim, çamaşır, yağmurluk, yünlü dokumalar ve elbiselik kaliteli kumaşlarda üretilmiştir. 1920 li yıllarda fabrikada 10.750 kişinin çalıştığı tespit edilmiştir.

 

KÜLTÜR VARLIĞI OLARAK TESCİL EDİLDİ
Birinci dünya savaşı sırasında çeşitli zorluklarla karşı karşıya gelen fabrika 18.06.1920 tarihinde İngilizler tarafından bombalanması ile çıkan yangın sonucunda da kapanmıştır. Fabrikanın bombalanmasından sonra fabrikaya gönderilen askeri yetkililer kalan malzemeyi Ankara'ya göndermişlerdir. Sonrasında ise bu arazi torpido fabrikasına çevrilmiştir. Günümüzde ise askeri alan içerisinde atıl bir şekilde kalmaktadır. Çuhane Depo Komutanlığı içerisinde yer alan yapılar İstanbul II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 25.06.1998 Tarih ve 4861 Sayılı korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiştir.






FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER YEREL Haberleri

ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
FOTO GALERİ
  • KARTEPE'DEN KARELER
    KARTEPE'DEN KARELER
  • Bebişler
    Bebişler
  • Yurdum İnsanı
    Yurdum İnsanı
  • FANTASTİK
    FANTASTİK
  • DÜNYA'NIN EN'LERİ
    DÜNYA'NIN EN'LERİ
  1. KARTEPE'DEN KARELER
  2. Bebişler
  3. Yurdum İnsanı
  4. FANTASTİK
  5. DÜNYA'NIN EN'LERİ
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • KARTEPE
    KARTEPE
  • KOCAELİ
    KOCAELİ
  • 16 TÜRK BAYRAĞI
    16 TÜRK BAYRAĞI
  • OSMANLI PADİŞAHLARI
    OSMANLI PADİŞAHLARI
  • OSMANLI
    OSMANLI
  1. KARTEPE
  2. KOCAELİ
  3. 16 TÜRK BAYRAĞI
  4. OSMANLI PADİŞAHLARI
  5. OSMANLI
VİDEO GALERİ
YUKARI